siberianhusky.ge - ბლოგი

იყიდება ჰასკის ლეკვები ძაღლსაშენიდან

Tue, 04 Aug 2020 11:47:00 +0000

იყიდება ჰასკის ლეკვები 544 44 97 60

facebook -https://www.facebook.com/huskypuppies... iNSTAGAM-https://www.instagram.com/siberianhus... WEBSITE-http://siberianhuskyge.mozello.com/ გინდათ ჰასკის ლეკვი? ლამაზი, აცრებით და საბუთებით, ჩამოყვანილი ევროპიდან ჩემპიონი მშობლებისაგან ოფიციალური ძაღლსაშენიდან? მაშინ დაგვირეკეთ tel,vibe +995 544 44 97 60 ან მოგვწერეთ პირადში #იყიდებაჰასკი #იყიდებაჰასკისლეკვები #იყიდებაუმაღლესიხარისხისჰასკისლეკვები #ჰასკი #ჰასკისლეკვები #იყიდებალეკვები #ლეკვებიჰასკის #ჰასკისლეკვებისაქათველოში #HUSKYPUPPIES #HUSKY #HUSKYPUPPIESGEORGIA

როგორ უძლებს ჰასკი ცხელ კლიმატს?#indigomoonlight#ჰასკი როგორ უძლებს სიცხეს

Mon, 18 May 2020 11:39:00 +0000

https://youtu.be/tG-XgHqbZfUროგორ უძლებს ჰასკი ცხელ კლიმატს? ამ ვიდეოში INSTAGRAM-https://www.instagram.com/siberianhus ... tik-tok- indigo moonlight off FACEBOOK-https://www.facebook.com/indigomoonlight WEB-http://siberianhuskyge.mozello.com/ #HUSKY #INDIGOMOONLIGHT #INDIGOMOONLIGHTKENNEL #ჰასკი #როგორუძლებსჰასკისიცხეს #სიცხე #ძაღლი #ჰასკიდაჩხელიკლიმატი #ჰასკებისძაღლსაშენი

10 საიტერესო ფაქთი ციმბირულ ჰასკებზე

Sun, 04 Aug 2019 19:08:00 +0000

1. სიტყვა ჰასკი-დამახინჯებული ''ესკია,, რომელიც ნიშნავს ესკიმოსებს.

2. არის ვერსია რომ საბჭოთა კავშირში , პირველი ჰასკი ჩაიყვანეს კონტრაბანდით ფინლანდიიდან

3. ეხლა შეიძლება შევიძინოთ ხასკი მსოფლიოს ნებისმიერ კონტინენტზე

4. ციმბირული ხასკის ყმუილი აი ძაან წააგავს მგლისას.

5. ჰასკები ნამდვილად გახდნენ პოპულარულნი 1952 წელს როდესაც როდესაც ამ ძაღლებმა გადაარჩინეს მთელი ალასკის ქალაქი სიკვდილისაგან, რადგან მოიტანესდიფტირიის ვაქცინა

6. ჰასკის თვალები შეიძლება იყოს ნებისმიერი ფერის

7. ციმბირულ ჰასკს არააქვს სუნი

8.ციმბირული ხასკი არ ვარგა როგორც მონადირე, ის თვითონ ჭამს ნადავლს

9. ბევრს ეშლება ხასკი და ლაიკა, მაგრამ ნამდვილი ხასკის მცოდნეები იციან რომ ჰასკი არის მოკლეფეხა და მონადირე არ არის ლაიკა კი არის .ისინი არიან ასე ვთქვათ ''SLED DOGS,,

10. მეცნიერები ვარაუდობენ რომ ჰასკს გააჩნია უნიკალური გენეტიკური კოდი

გმადლობთ მოსმენისთვის

ბალტო და ტოგო - ალასკის გმირები

Wed, 17 Jul 2019 19:39:00 +0000

ბალტო და ტოგო - ალასკის გმირები
1925 წლის ეპოპეა ძაღლების მონაწილეობით
(ადამიანის ოთხფეხა მეგობრები)

1925 წლის იანვარში ალასკის შტატის პატარა ქალაქ ნომიდან ტელეგრაფით მოვიდა შეტყობინება: “ნომი იძახებს! ნომი იძახებს! ჩვენთან დიფტერიის ეპიდემიის აფეთქებაა! არ გვაქვს შრატი, სასწრაფოდ გვესაჭიროება დახმარება! ნომი იძახებს!” ეს შეტყობინება ახლომდებარე ყველა ქალაქში მიიღეს, თუმცა დახმარება რეალურად არავის შეეძლო. საავადმყოფოებში დიფტერიის საწინააღმდეგო ანტიტოქსინი არ აღმოაჩნდათ.

XIX საუკუნეში ოქროს ციებ-ცხელების შედეგად გაჩენილი პატარა დასახლება ნომი 1925 წლისთვის 1429 კაცს ითვლიდა. ეს ქალაქი თითქმის მოწყვეტილი იყო გარესამყაროს და ფაქტობრივად, ქვეყნის დასალიერზე მდებარეობდა. მკაცრი არქტიკული ზამთარი კიდევ უფრო მიუდგომელს ხდიდა ნომს. სახიფათო ინფექცია ძალას იკრებდა. დიფტერიის პირველი მსხვერპლი გახდა 5 წლის ინუიტი ბიჭუნა. მალე 7 წლის გოგონაც დაიღუპა. ავადდებოდნენ ძირითადად ბავშვები და მოზარდები. ქალაქში კარანტინი გამოცხადდა. ნომის ერთადერთი ექიმი კურტის უელჩი უძლური იყო რამე მოემოქმედებინა. საავადმყოფოში არსებული ანტიტოქსინის შრატი ვადაგასული იყო. ნომიდან ყველაზე ახლოს ანტიტოქსინი ჰქონდათ ალასკის სამხრეთ ნაწილში მდებარე, 1528 კილომეტრით დაშორებულ ქალაქ ანკორიჯში. წარმოუდგენელმა ყინვამ, თოვლმა, ძლიერმა ქარბუქმა, ნისლმა ყოველმხრივ გზა მოუჭრა ადამიანებს წამლის ტრანსპორტირებისთვის. წლის განმავლობაში შვიდ თვეს ნომის სანაპირო ყინულით იყო დაფარული. საზღვაო სანავიგაციო სეზონი დიდი ხნის დამთავრებული იყო და ანკორიჯიდან ნომამდე გემით წამლის მიტანა ვერ მოხერხდებოდა. ძლიერი ქარბუქისა და ყინვის გამო ვერ შეძლეს ანკორიჯში არსებული ღიაკაბინიანი თვითმფრინავის ამუშავება. სიეტლიდან აეროპლანით წამლის წამოღებაც არქტიკული შტორმის გამო ჩაიშალა. რჩებოდა ერთადერთი შესაძლებლობა - მატარებელი. თუმცა ანკორიჯიდან გამომავალი სარკინიგზო ხაზი მთავრდებოდა ცენტრალურ ალასკაში მდებარე ქალაქ ნენანაში. ამ ადგილიდან კი ნომამდე კიდევ 1085 კილომეტრი რჩებოდა.
დრო არ ითმენდა. მატარებლით ანტიტოქსინი უკვე ნენანაში მიიტანეს, ერთადერთ იმედს წარმოადგენდა მარხილში შებმული ძაღლები. მხოლოდ ისინი თუ შეძლებდნენ ნენანასა და ნომს შორის ურთულესი გზის გავლას. ქალაქის მცხოვრებლებმა გადაწყვიტეს, მარხილში შებმული ძაღლების ჯგუფები შეექმნათ, რომლებიც მძიმე გზას მონაკვეთებად დაინაწილებდნენ.
მარხილში შებმულ ძაღლებს ისტორიულად ძველი დროიდანვე იყენებდნენ ევროპის, აზიისა თუ ჩრდილოეთ ამერიკის არქტიკულ რეგიონებში. ეს ტრადიცია არსებობდა ციმბირშიც, ძველ ესკიმოსებშიც, ასევე გრენლანდიის, ლაპლანდიისა და ისლანდიის მცხოვრებთა შორის. როგორც წესი, მარხილის შიდა მხარე დათბუნული იყო ბეწვეულით. იყო 5- ან 4-ძაღლიანი, ასევე 12- ან 10-ძაღლიანი მარხილები. ამ საქმისთვის განკუთვნილი ძაღლები გამოირჩეოდნენ სისწრაფით, ძალით, გამძლეობით. ყველა ეს თვისება ძალიან სჭირდებოდათ იმ ძაღლებს, რომლებიც 1925 წლის ისტორიულ მარშრუტს გაჰყვებოდნენ ნენანიდან ნომამდე. გზა რომ რთული იქნებოდა, ამას ყველა ხვდებოდა. ნომში შეეცადნენ, მარხილებისთვის საუკეთესო კაიურები (მარხილის ძაღლების ხელმძღვანელი) აერჩიათ. ეს საქმე თავად გუბერნატორმა აიყვანა პირად კონტროლზე. მან ოფიციალურად დაამტკიცა მარხილებით ნომამდე წამლის მიტანის გეგმა. გუბერნატორმა სკოტ ბონმა ამერიკის შეერთებული შტატების საფოსტო განყოფილების უფროსს დაავალა საუკეთესო ძაღლები და კაიურები შეერჩიათ, რადგან ნებისმიერი შეცდომა შეიძლება ძვირად დასჯდომოდათ.
9-კილოგრამიანი შრატის კონტეინერი ნენანის რკინიგზის სადგურში 27 იანვრის ღამით გადასცეს ბილ შენონს. გაუსაძლისი ყინვისგან დასაცავად ყუთი ირმის ბეწვში იყო გახვეული. შენონის მარხილს მარშრუტის პირველი მონაკვეთი უნდა გაევლო და კონტეინერი ნენანადან ტოლოვანაში მიეტანა. წამზომი ჩაირთო... გადაწყდა, მარხილებს შეუსვენებლად ევლოთ დღისითაც და ღამითაც. ამიტომ მთლიანი გზა სხვადასხვა ზომის მონაკვეთად დაიყო. შეხვედრის პუნქტში წინამორბედს ელოდებოდა დასვენებული მარხილი, რომელსაც თავის მხრივ გზის ბოლოში მომდევნო მარხილი ელოდებოდა. ამ დროისთვის ცენტრალურ ალასკაში ჰაერის ტემპერატურა -47 გრადუსამდე დაეცა. ნომსა და ნენანას შორის გადაშლილ ტუნდრაში არქტიკიდან წამოსული ცივი ქარი უბერავდა. შენონის ძაღლებმა კარგად იარეს. მგზავრობისას ტემპერატურამ -52 გრადუსამდე დაიწია და შენონს ცეცხლის დანთებამ მოუწია წამლის გასათბობად. 28 იანვარს მისი მარხილი დანიშნულების ადგილას იყო. შრატი ედგარ კელენდესმა გადაიბარა. იგი მენლი ჰოტ სპრინგსამდე უნდა მისულიყო. გამგზავრებამდე მასაც მოუწია წამლის გათბობამ. იმავე დღეს მარხილმა მშვიდობიანად ჩააღწია მენლი ჰოტ სპრინგსამდე. საერთო ჯამში ძაღლებმა უკვე 134 კილომეტრი გაიარეს. მესამე მონაკვეთზე შრატის გადატანა დენ გრინმა დაიწყო. მას ფიშ ლეიკში ელოდებოდა ჯონი ფოლჯერი. ყველაფერმა კარგად ჩაიარა და 28 იანვარსვე შრატმა ფიშ ლეიკს მიაღწია. ამ პუნქტამდე მარხილების მარშრუტი აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით მდინარე ტენანას მიუყვებოდა, ფიშ ლეიკიდან კი ძაღლების გზა უკვე ალასკის მთავარ მდინარეს - იუკონს გაჰყვა. საქმეში ჯონი ფოლჯერი და მისი ძაღლები ჩაერთვნენ. მათ წამალი ტენანაში უნდა ჩაეტანათ. მარხილმა წარმატებით გაიარა 42-კილომეტრიანი მონაკვეთი და 29 იანვარს წამალი უკვე სემ ჯოზეფის მარხილში იყო. ჯოზეფს კელენდსში ელოდებოდნენ. მანაც სწრაფად გაიარა 55-კილომეტრიანი გზა.
ამ პუნქტის შემდეგ ერთიანი მარშრუტის კიდევ 11 სხვადასხვა სიგრძის მონაკვეთი გაიარეს. დანიშნულების ადგილებში შრატს ახალი მარხილი იბარებდა. ძაღლებისა და ადამიანების თავგანწირვით ნომისკენ მიმავალი წამალი ხელიდან ხელში გადადიოდა და დანიშნულების ადგილამდე მისასვლელი მანძილიც მცირდებოდა. 31 იანვრისთვის ანტიტოქსინი უკვე შაკტულიკში იყო. აქედან ყველაზე რთული მონაკვეთი იწყებოდა. ამინდიც გაუარესდა და ძნელი წარმოსადგენია, რა ბედი ეწეოდა წამოწყებას, რომ არა გასაოცარი ძაღლების - ბალტოსა და ტოგოს თავგანწირვა. ისევე როგორც მათი პატრონებისა - გუნარ კაასენისა და ლეონარდ სეპალასი.
31 იანვარს კაიურმა მაილს გონანგნიანმა ანტიტოქსინი ჩაიტანა სოფელ შაკტულიკში. მისმა ძაღლებმა 64 კმ გაიარეს. წამალი კვლავ გაათბო ჰენრი ივანოფმა და ლეონარდ სეპალას მარხილთან შესახვედრად გასწია. ქარბუქი იმდენად ძლიერი იყო, რომ გზის გარჩევა თითქმის შეუძლებელი გახდა. ტემპერატურა -64 გრადუსამდე ჩამოვიდა. გაჩნდა საფრთხე, რომ ივანოფი ვეღარ გაიკვალავდა გზას და სეპალას ასცდებოდა. ქარბუქის გამო კინაღამ ასეც მოხდა, ივანოფმა შემთხვევით შენიშნა საწინააღმდეგო მხრიდან მომავალი სეპალა. თუმცა ამ უკანასკნელმა ივანოფი ვერ შენიშნა და ანტიტოქსინით დატვირთულ მარხილს გვერდით ჩაუარა. ივანოფმა ძაღლები სასწრაფოდ შემოაბრუნა და სეპალას დაედევნა. ივანოფმა დაიყვირა: “შრატი! შრატი! ის მე მაქვს!” საბედნიეროდ, სეპალამ ძახილი გაიგონა, მარხილი შეაჩერა და ანტიტოქსინი გადაიბარა. მის ძაღლებს წამალი გოლოვინში უნდა ჩაეტანათ. როგორც შემდგომ აღმოჩნდა, ეს მარშრუტის ურთულესი მონაკვეთი იყო. ამ გზის გავლა ალბათ ვერც მოხერხდებოდა, რომ არა გამოცდილი კაიური სეპალა და მისი ძაღლი ტოგო.
ტოგო იყო მოზრდილი, 22-კილოგრამიანი ციმბირული ჰასკის ჯიშის ძაღლი. სეპალას ძაღლებმა სამ დღეში 247 კილომეტრი ნისლში, ყინვაში, ქარბუქსა და გრიგალისებურ ქარში გაიარეს. ხილვადობა იმდენად ცუდი იყო, რომ სეპალამ ყველანაირი ორიენტაცია დაკარგა. ერთ-ერთ კრიტიკულ მომენტში მარხილის მართვა მან მთლიანად ტოგოს მიანდო. ძაღლი უშეცდომოდ იკვალავდა გზას. თუმცა მთავარი სირთულე წინ იყო. ანგელიკთან მისვლისას სეპალამ დროის მოსაგებად მოკლე გზით წასვლა გადაწყვიტა, ამისთვის კი ნორტონის გაყინული ყურე უნდა გადაეკვეთა. ეს ძალიან სახიფათო იყო, მაგრამ სეპალამ იცოდა თითოეული წუთის ფასი და უდიდეს რისკზე წავიდა.
მთელი გზა ძაღლების თათებქვეშ ნორტონის ყურის გაყინულ ზედაპირს ტკაცუნი გაუდიოდა. ნებისმიერ მომენტში შეიძლებოდა ყინული გამსკდარიყო და და მარხილი წყალში ჩაეტანა. ერთგან ყინული მართლაც გაიბზარა მარხილის ირგვლივ და ძირითად მასას მოწყდა. ყინულის კუნძულზე დარჩენილი ტოგო და მარხილი რამდენიმე საათს ნორტონის ყურის წყლებში დრეიფობდა. საბოლოოდ ყინულის ნაგლეჯი დინებამ ნაპირამდე მირიყა. ყინულის კუნძულს მთლიანი ყინულის ზედაპირამდე მეტრ-ნახევარი აშორებდა. ტოგო გადახტა. მისი ყელსაბამი გაიხა. ძაღლმა კბილებით ამოიტანა იგი წყლიდან და ყინულის კუნძული თავისკენ მოზიდა. მეორე მხარეს ტოგოსთან ერთად სეპალაც იყო გადასული. ძაღლისა და ადამიანის საოცარი სიმამაცის წყალობით მარხილი “დიდ ყინულზე” გადავიდა და გზა განაგრძო. ნორტონის ყურის დარჩენილი ნაწილის გავლისას სეპალა ცდილობდა, მოხუცი ესკიმოსის რჩევისამებრ, ნაპირთან რაც შეიძლება ახლოს ევლო. თუმცა ყინულის გასკდომისა და წყალში ჩავარდნის საშიშროება მაინც სავსებით რეალური იყო. თუმცა საოცარი ძაღლის დახმარებით სეპალამ ნორტონის ყურის სწრაფი გადალახვა და დაკარგული დროის ანაზღაურება შეძლო.
მარხილში თითოეული ძაღლი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს, მაგრამ მთავარი ამოცანა მაინც წინამძღოლ ძაღლს ეკისრება. ნომელების ბედად, ეს ტოგო იყო. სიმამაცესა და გამძლეობასთან ერთად, ძაღლი შეუცდომლად იკვლევდა უსაფრთხო გზას, მარშრუტს ღამის სიბნელეშიც კი არ აცდენილა. ყინულის ნასკდომებსა და ღრმულებს მარხილმა თავი მისი მეშვეობით აარიდა. ტოგო დაღლილ და გაყინულ ძაღლებს აიძულებდა, ემოძრავათ და არ დანებებულიყვნენ. გზად სეპალას ძაღლებმა 1500 მეტრის სიმაღლის მთაც გადაიარეს, ლიტლ მაკკინლი... სეპალამ გოლოვინამდე ჩააღწია. ტოგო იმდენად იყო დაღლილი, რომ სირბილი ფიზიკურად აღარ შეეძლო, თათებიც მოეყინა. იდგა 1-ელი თებერვალი. საერთო ჯამში სეპალას ძაღლებმა 418 კილომეტრი გაირბინეს.
ანტიტოქსინი ჩარლი ოლსონის მარხილმა გადაიბარა. ამ მომენტისთვის ნომში დიფტერიის შემთხვევების რაოდენობა 28-მდე ავიდა. ქარი 128 კმ/სთ- სიჩქარით უბერავდა. ექიმმა უელჩმა მარხილის შეჩერება გადაწყვიტა. იგი მძიმე არჩევანის წინაშე იდგა. მისი თქმით, უამინდობის პირობებში მარხილის დაღუპვისა და წამლის საერთოდ დაკარგვის საშიშროების გამო უმჯობესი იყო ანტიტოქსინის დაგვიანებით, მაგრამ მაინც მიღება. ჩარლი ოლსონს ბლაფში ელოდებოდნენ. ოლსონმა სწრაფად იარა და დანიშნულების ადგილას იმავე დღეს ჩავიდა. გზაში კაიურს მოყინვის გამო ხელები წაერთვა, როცა ძაღლებს საბანში ფუთნიდა. მისი თავგანწირვის შემდეგ ანტიტოქსინი წარმოშობით ნორვეგიელმა კაიურმა გუნარ კაასენმა ჩაიბარა. კაასენის მარხილის წინამძღოლი იყო ასევე ციმბირული ჰასკის ჯიშის ძაღლი ბალტო. ბლაფიდან ნომამდე 84 კილომეტრამდე იყო დარჩენილი. ეს ძნელი გზა იყო, გრიგალისებური ქარი არათუ ჩერდებოდა, არამედ პირიქით, ძლიერდებოდა.
ბალტო ამ ისტორიული მარშრუტის გავლის მომენტისთვის 6 წლის იყო. იგი 1919 წელს ნომში დაიბადა. მას სახელი ნორვეგიელი გეოგრაფის, მოგზაურისა და ეთნოგრაფის, სემიუელ ბალტოს პატივსაცემად დაარქვეს. ოქროს ციებ-ცხელებისას ერთხანს ნომში იმყოფებოდა. ბალტოზე დიდ იმედს არ ამყარებდნენ, რადგან სამარხილედ ნელ ძაღლად მიიჩნეოდა. თუმცა სულ მალე ყველამ დაინახა, რა შეძლებია ბალტოს.
მეცნიერთა ვარაუდით, ამ ჯიშის ძაღლები პირველად ჩუქჩებთან გაჩნდა. ჰასკებს ჰქონდათ ხშირი ბეწვი, წაწვეტებული ცხვირი, წამოზნექილი ყურები და აპრეხილი კუდი. XX საუკუნის დასაწყისიდან ამ ჯიშის ძაღლები აქტიურად შეჰყავდათ ალასკაში. 1900-1920-იან წლებში ალასკის უდიდეს ნაწილში გადაადგილების ძირითადი საშუალება მარხილში შებმული ძაღლები იყო. საინტერესოა, რომ ციმბირული ჰასკი და ალასკის მალამუტი ერთადერთი ჯიშის ძაღლებია, რომლებიც არანაირ ვითარებაში ადამიანს არ კბენენ.
ბალტოს მარხილი ალასკის ტუნდრის სიჩუმეში მიიკვლევდა გზას. ამინდი კიდევ უფრო გაუარესდა და გუნარ კაასენმა ორიენტაცია დაკარგა. იგი გაცდა სელმონს, სადაც ანტიტოქსინის გადასაბარებლად ელოდებოდნენ. მალე უკანვე მობრუნდა, მაგრამ გრიგალისებური ქარი იმდენად ძლიერი იყო, რომ მარხილი გადაყირავდა, წამლის ყუთი კი ღრმა თოვლში ჩაეფლო. კაასენმა სასწრაფოდ დაიწყო თოვლის თხრა და ანტიტოქსინის ძებნა. უკეთ რომ შეეგრძნო თოვლში ჩაკარგული ყუთი, ხელთათმანი გაიძრო და ძიება ისე განაგრძო. კაიურმა ანტიტოქსინი იპოვა, მარხილი მოაწესრიგა და გზა განაგრძო.
2 თებერვალს ბალტოს მარხილი სეიფტი პოინტში იყო, სადაც წამალი ედ რონს უნდა გადაებარებინა. კაიურს ეძინა. რონი ფიქრობდა, რომ დაგვიანებული წამალი სელომონში იყო გაჩერებული. დროის ეკონომიის მიზნით კაასენმა აღარ გააღვიძა კაიური, ამინდიც გამოკეთდა და მან გადაწყვიტა, ნომამდე დარჩენილი გზაც გაევლო. იქამდე 33 კილომეტრი რჩებოდა. გამოდარება დროებითი აღმოჩნდა და კვლავ ქარბუქი ამოვარდა, ყინვაც გაძლიერდა და ქარიც. კაასენს მარხილის მართვა ფიზიკურად აღარ შეეძლო, კიდურები მოეყინა და ვეღარც მოძრაობდა. ერთი შეხედვით ყველანაირი იმედი, რომ წამალი ნომამდე ჩააღწევდა, გაქრა. მაგრამ კრიტიკულ მომენტში ბალტომ მთელი პასუხისმგებლობა საკუთარ თავზე აიღო. ძაღლი დამოუკიდებლად გაუძღვა მარხილს, ქარბუქიდან გამოიყვანა და გადაარჩინა დაღუპვას მდინარე ტოპკოკთან. ბალტომ შეუცდომლად იარა, არც ერთხელ არ გადაუხვევია გზიდან და ყველა განსაცდელს აარიდა თავი.
2 თებერვალს კვირას, დილის ექვსის ნახევარზე ბალტოს მარხილი ნომის ცენტრალურ ქუჩაზე შევიდა. ანტიტოქსინმა ქალაქში ჩააღწია. ბალტომ და მისმა ძაღლებმა 85 კილომეტრი შვიდ-ნახევარ საათში გაირბინეს. ანტიტოქსინი გაყინული იყო, თუმცა არ დაზიანებულა. შრატის დახმარებით ნომში დიფტერიის ეპიდემია ხუთ დღეში შეაჩერეს.
ქალაქში შესული ძაღლები ისეთი დაღლილი იყვნენ, ყეფაც არ შეეძლოთ. კაასენმა კი რამდენიმე ადრეულად გაღვიძებული თვითმხილველის წინაშე თავი ვერ შეიკავა და მიწაზე დაეცა.
ბალტოს, ტოგოსა და ამ მარშრუტის მონაწილე თითოეული ძაღლის საოცარმა ერთგულებამ, თავგანწირვამ, გამძლეობამ ათეულობით ბავშვის სიცოცხლე გადაარჩინა. განსაკუთრებით დიდი იყო ბალტოსა და ტოგოს როლი, რომელთაც ყველაზე რთულ სიტუაციებში არ დაიხიეს უკან და ამოცანას თავი გაართვეს.

ერთი დრამატული კვირის განმავლობაში ნომი, მთელი ალასკა და მთელი ქვეყანა ადევნებდა თვალს ანტიტოქსინის მოგზაურობას. იმედები მხოლოდ ერთგულ ძაღლებსა და გამოცდილ კაიურებზე იყო დამყარებული... მათ მიზანს მიაღწიეს და ბავშვების სიცოცხლე გადაარჩინეს.
ნიუ-იორკის ცენტრალურ პარკში მრავალი ძეგლი და მემორიალია. მათ შორისაა ქრისტეფორე კოლუმბის, უილიამ შექსპირის, კლეოპატრას, ლეგენდარული ჯაზმენის, დიუკ ელინგტონის სკულპტურები... მნახველთა ყურადღებას იპყრობს პარკის ერთ მყუდრო კუთხეში მდგარი ძაღლის ბრინჯაოს ძველი ძეგლი. ეს ბალტოა. წარწერა მის ქვემოთ გვამცნობს: “ეძღვნება მარხილის ძაღლების შეუპოვარ სულს, რომლებმაც 600-მილიან უგზოობაში, არასაიმედო ზღვის ყინულისა და არქტიკული ქარბუქის გავლით, მიიტანეს შრატი ნენანადან დაავადებით მოცულ ნომში 1925 წლის ზამთარში”. ძირითადი წარწერის ქვემოთ კიდევ სამი სიტყვაა დატანილი: “გამძლეობა. ერთგულება. ინტელექტი”. ძეგლი იმ ამბიდან ათი თვის შემდეგ დაიდგა.
ეს ძეგლი, ბალტოს სახით, განასახიერებს ტოგოსაც და ყველა იმ ძაღლს, რომლებმაც უიმედო მდგომარეობაში მყოფ ნომს ანტიტოქსინი ჩაუტანეს.
1925 წლის ისტორიული მარშრუტი ძაღლებმა ექსტრემალურ ყინვასა და ქარბუქში გაიარეს. კაიურებმა და ძაღლებმა ალასკის არქტიკული ტუნდრის მთები, ხეობები, მდინარეები რეკორდულად მცირე დროში, დაახლოებით 127,5 საათში გაიარეს. საერთო ჯამში მისიას 150-მდე ძაღლი ასრულებდა. ბევრი მათგანი გზაში გაიყინა და დაიღუპა კიდეც. ამ ძაღლების სახელები ჩვენთვის უცნობია, მაგრამ ბალტოს ძეგლი თითოეულ მათგანს ეკუთვნის...
ბალტოსა და ტოგოს თავგანწირვის ამბავს დღესაც სიამაყით იხსენებენ და ასწავლიან ბავშვებს ალასკის შტატის სკოლებში.

ციმბირული ჰასკის ისტორია

Wed, 17 Jul 2019 19:32:00 +0000

ჰასკის აღწერილობა მეტყველებს იმაზე, რომ ეს სახეობა პირველად გამოჩნდნენ ჩუქჩებთან. იყო დრო როცა საჭირო გახდა სანადირო ტერიტორიების გაფართოება, რისთვისაც საჭირო იყო ძაღლი, რომელსაც შეეძლებოდა სწრაფად გადაადგილება დიდ მანძილზე და მსუბუქი ტვირთის გადატანა სანადირო ტერიტორიიდან დასახლებულ პუნქტამდე, და პირიქით. მარხილში შებმული იყო 15-17 ძაღლი და გადაჰქონდათ ტვირთი. ჰასკები ცხოვრობდნენ ჩუქჩების ქოხებში, ამიტომ ისინი გამოყვანეს როგორც მაქსიმალურად არააგრესიული ძაღლი, რომელსაც შეეძლებოდა პატარა ბავშვებთან ურთიერთობა

XX საუკუნის დასაწყისში, როდესაც საბჭოთა კავშირში შედგენილი იქნა ჩრდილოეთის ძაღლების საერთო რეესტრი, რატომღაც ციმბირული ჰასკი ვერ მოხვდა ამ რეესტრში (რუსების დიდი მინუსი), მიზეზი დასახელდა ის რომ, ჰასკები არ იყვნენ ძალიან დიდები და ეფექტურები მძიმე ტვირთის ტრანსპორტირებისთვის. ეს და კიდევ რამოდენიმე მიზეზი გახდა საბაბი იმისა რომ უკვე 1940 წლისთვის ჰასკებმა ფაქტიურად შეწყვიტეს არსებობა საბჭოთა კავშირში. სახეობა შენარჩუნებული იქნა მხოლოდ აშშ-ში (ალიასკაზე), რაც არის მარხილებით რბოლების დიდი დამსახურება. 1908 წლიდან დღემდე ყოველწლიურად ტარდება ასეთი რბოლები, სადაც მთავარი გმირები არიან სწორედ ციმბირული ჰასკები. სწორედ ჰასკებს აღმოაჩნდათ ტალანტი ამ რბოლებისთვის, ისინი ფლობდნენ საუკეთესო სარბოლო სისწრაფეს, ამიტომ ისინი ხშირად ჩამოყავდათ ალიასკაში, შეჯიბრებისთვის და მომავალში გამრავლების მიზნით.

ისტორიამ შემოგვინახა იმ ადამიანის სახელები, რომლებმაც გადაგვირჩინეს ეს სახეობა გაქრობისაგან. ესენი იყვნენ: უკრაინელი ვაჭარი უილიამ ჰუსაკი (მონაწილეობას იღებდა ალიასკურ რბოლაში 1909 წელს), შოტლანდიელი ოქროსმაძიებელი ფოქს მაულ რეიმსი (მონაწილეობას იღებდა ალიასკურ რბოლაში 1911 წელს), ბეწვეულით მოვაჭრე ოლაფ სვენსონი, (რომელსაც კარგად ჰქონდა შესწავლილი ჰასკების მოვლა-გამრავლება 1930-იანი წლების ბოლოს), და რაღათქმაუნდა ნორვეგიელი მრბოლელი ლეონარდ სეპალა.

ციმბირული ჰასკის სტანდარტი

Wed, 17 Jul 2019 19:19:00 +0000

თავი:

თავის ქალა არის ტანის პროპორციული. გადასვლა ყელიდან თავისკენ არი არის გამოკვეთილი. სახე - საშუალო ზომის, ტუჩებს აქვს პიგმენტი. ყურებიც - საშუალო ზომის, სამკუთხედის ფორმის, არც ძალიან გადაწეული ერთმანეთის მიმართ. სქელი და მყარად დამდგარი, ზედა კუთხე ოდნავ მომრგვალებული და მხოლოდ ზემოთ მიმართული. თვალები - ნუშის ფორმის, ოდნავ დახრილი. თვალის ფერსაც გააჩნია პიგმენტი - ყავისფერი, ან ცისფერი, ან ერთი ყავისფერი, მეორე ცისფერი. თვალებზე გააჩნია ძალიან ლამაზი წამწამები. (ნაკლი - ერთმანეთთან ძალიან ახლოს ან ძალაინ დაშორებული თვალები).

კისერი და მკერდი:

კისერი მდგარ მდგომარეობაში - აწეული, საშუალო ზომის. ხოლო მოძრაობის დროს ოდნავ დაბლა დახრილი, ზურგის პარალელურად. (ნაკლი - ზედმეტად სქელი, მოკლე ან გრძელი კისერი). მხრები უნა იდგეს ჰორიზონტალურად დახრილად 45"-ით. მკერდი დიდი და ღრმა, თუმცა არც ძალიან ფართე. (ნაკლი - ფართე ან ძალიან ვიწრო მკერდი).

ფეხები:

წინა ფეხები არის ერთმანეთისგან საკმაოდ დაშორებული, სწორი და ერთმანეთის პარალელური. მუხლები არ არის გამოკვეთილი დგომის დროს. თათები ოდნავ დახრილი. (ნაკლი - მსხვილი და გამოკვეთილი მუხლები).

უკანა ფეხებიც ერთმანეთის პარალელური. მსხვილი კუდუსუნი, ფეხის კუთხეები გამოკვეთილი. მოძრაობის დროს თათები რჩება თავის მდგომარეობაში, არ იხრება არც შიგნით არც გარეთ. (ნაკლი - გახრილი, ძალიან დიდი ან ძალიან პატარა თათები). თათის ბალიშები თოვლთან კარგად ადაპტირებული, თათების სისთემური წმენდა თოვლზე მოძრაობისას არ არის რეკომენდირებული. თუმცა მყარ ზედაპირზე (მაგ: ყინულზე) მოძრაობისას, დიდი ხნის გაუსუფთავებელმა თათებმა შესაძლოა გამოიწვიოს თათების ტრამვა. ამოტომ ზოგიერთი კაიური იყენებს სპეციალურ „ფეხსაცმელებს" ძაღლებისთვის. თათებზეც კი, ქვედა მხარეს ჰასკის გააჩნია ბეწვი.

წინა თათებზე ჰასკის აქვს თანდაყოლილი დამატებითი თითი. ეს თითები არ არის ზედმეტი, მათ ძაღლი იყენებს სახის გასასუფთავებლად. თუმზა ზოგიერთი კაიური ძაღლებს უკეთებს ოპერაციას და აშორებს ამ თითებს.

კუდი:

ჰასკის კუდი არის საშუალო ზომის ძალიან ფუმფულა და ლამაზი, მოგვაგონებს მელიის კუდს. არის დამდგარი, კითხვის ნიშნის ფორმის და წააგავს გადახრილ ბუმბულს. კუდი არ არის დახვეული და არ დევს ზურგზე. პერიოდულად, წყნარ მდგომარეობაში, კუდი ეშვება დაბლა. ბეწვი კუდზე საშუალო ზომის. (ნაკლი - ძალიან დახვეული კუდი, ან თუ დევს ზურგზე, ან მუდამ დაშვებული კუდი)

შეფერილობა:

ციმბირული ჰასკის შეფერილობა შესაძლებელია იყოს აბსოლიტურად ყველანაირი: სულ თეთრი, სულ შავი, რამოდენიმე ფერის ერთდროულად. ხშირია შავ-თეთრი და ნაცრისფერ-თეთრი შეფერილობა. ასევე გვხვდება რიჟა შეფერილობაც. იშვიათია სულ ,იქი (თეთრის გარეშე) და სულ თეთრი შეფერილობა, და რათქმაუნდა არ ითვლება ნაკლოვანებად.

ბეწვი:

ჰასკის ბეწვი არც თუ ძალიან გრძელია თუმცა საკმაოდ სქელი, ბზინვარე, ფუმფულა და ლამაზი. ტოვებს კარგად ჩაცმული ცხოველის შთაბეჭდილებას. ჰასკის აქვს ორი ტიპის ბეწვი ერთდროულად: ერთი - შედარებით გრძელი და იშვიათი, და მეორე - მოკლე და საკმაოდ ხშირი. ჰასკის ბეწვი დაფარულია სპეციფიკური სითხით, რაც ხელს უშლის ტემპერატურის გაცემა-შღწევას. სწორედ ასეთი ტიპის ბეწვის დამსახურებაა ის რომ ჰასკის შეუძლია უპრობლემოდ ყოფნა როგორც მინუს 30 გრადუს სიცივეში, ასევე პლიუს 30 გრადუს სიცხეშიც. არ საჭიროებს ხშირ დაბანას. (ნაკლი - გრძელი ბეწვი, ან უხეში ბეწვი)

მოძრაობა, სირბილი:

ჰასკი ძალიან მსუბუქად და ელასტიურად გადაადგილდება, არის ძალიან სწრაფი და მოქნილი. ფეხების მოძრაობით გამოირჩევა სხვა ძაღლებისაგან და მისი სირბილი მოგვაგონებს მგელის სირბილს. ფეხები მოძრაობისას ერთმანეთს არ ეხება და მოძრაობს სიმეტრიულად. რაც უფრო სწრაფია ჰასკი, გვეჩვენება რომ ის მით უფრო მსუბუქია, და გვჩება შთაბეჭდილება თითქოს ფრინავს დედამიწის ზედაპირზე.

ზომა და წონა:

ზომა ძუსა და ხვადს შორის ძალიან არ განსხვავდება. ხვადი: 53-60 სმ. ძუ:50-56 სმ. წონა: ხვადი:20-28 კგ. ძუ: 15-23 კგ. (ნაკლი - ძალიან მაღალი, ან ძალიან დაბალი).

სუნი:

ბუნებამ და გარემო პირობებმა, საიდანაც ეს სახეობა წამოვიდა, გადააქციეს ისინი აბსოლიტურად უსუნო ძაღლებად, რაც პრიალა ბეწვის დამსახურება. პრიალა ბეწვი ფაქტიურად არ იდებს ჭუჭყს. შეგვიძლია ჩავატაროთ პატარ ცდა, ჰასკის ზურგზე დავასხათ 1 ჭიქა წყალი. წყალი დაესხმება ზურგზე და გვერძე გადაგორდება, ისე რომ ბეწვი ფაქტიურად არ დასველდება და სისველე არ შეაღწევს ბეწვის შიგნით. თუმცა თუ ძაღლს ხშირად აბანავებთ (მაგალითად გაგრილების მიზნით) შესაძლებელია გარკვეული დროის მერე გაუჩნდეს სუნი.

ხასიათი:

მეგობრული, წყნარი, არააგრესიული, ხალისიანი, პატრონის ერთგული. არ გამოიყენება ფრინველზე სანადიროდ, არც სოროში. ნადირობს, მაგრამ არ მოაქვს ნანადირევი. თუცა ცხოველზე სანადიროდ დაყავთ ლაიკებთან ერთად: დათვზე, ტახზე, მაჩვზე, მელაზე, კურდღელზე და ა.შ. (მიუხედავად იმისა რომ ნადირობა არ არის მისი საქმე). არ გააჩნია ტერიტორიის დაცვის ინსტინქტი, ამიტომ არ გამოიყენებენ სადარაჯოდ. არის საკმაოდ ჯიუტი, თუმცა უჭკვიანესი, შესაძლებელია ნებისმიერი რამის სწავლება. აგრესიის სწავლება უმეტესად მთავრდება ხოლმე ფსიქიკის არევით, და იღებს სავალალო შედეგებს. ჰასკი ადვილად ეგუება ახალ საცხოვრებელ ადგილს, და არ უყვარს დახურული, პატარა ტერიტორია (მაგ: კორპუსში ცხოვრება და ა.შ.). მათ აქვთ მიდრეკილება უცხო ტერიტორიების დათვალიერების, ამიტომ რეკომენდირებულია მათი სეირნობა საყელოთი, და არ აუშვათ თუ არ ხართ 100%-ით დარწმუნებული იმაში, რომ ის არ გაგექცევათ. ის ადვილად სწავლობს კარების გაღებას, კარგად ხტება და შეუძლია ადვილად გადავიდეს მაღალ ღობეზეც კი. ჰასკი ადვილად სწავლობს, რომ სახლში არ უნდა მოისაქმოს, და ასეთ შემთხვევაში, ისე ატყობინებს პატრონს რომ გარეთ გაიყვანოს.

მოვლა-პატრონობა:

წარმომავლობიდან გამომდინარე ჰასკის ძირითადი საკვები საშუალება იყო თევზი და მათი ნარჩენებისგან დამზადებული საკვები, ე.წ. „ტრიბუხა", თუმცა დღევანდელ პირობებში ის შეეგუა ნებისმიერი ტიპის საკვებს. რეკომენდირებულია ერთიდაიგივე დროს, ერთიდაიგივე საკვები ვაჭამოთ. სხვა საკვებზე გადასვლა უჭირს, ამიტომ ხშირად ეშლება კუჭი. წელიწადში ორჯერ გამოიმუშავებს სპეციფიკური სითხეს, ბეწვზე, ამიტომ ხშირი დაბანა არ არის რეკომენდირებული, განსაკუთრებით ლეკვობისას, რადგანაც ეს სითხე იცავს არა მარტო ტემპერატურისაგან, არამედ ბაქტერიებისაგანაც. აუცილებელია ხშირი გასეირნება, დილა-საღამოს მაინც. რეკომენდირებული არის ხშირი ვარჯიში: სირბილი, ცურვა და ა.შ.

ნადირობის ინსტინქტი:

წარსულში, ჩუქჩებთან, სადაც ჰასკი ცხოვრობდა, მიზანშეწონილი იყო ძაღლების გამოკვება მხოლოდ ზამთარში, ხოლო ზაფხულში მათ აუშვებდნენ და თვით გამოკვებაზე გაუშვებდნენ. ამიტომ ჰასკის განუვითარდა თვითგადარჩენის ინსტინქტი და გაუჩნდა ნადირობის პოტენციალი. ისინი ნადირობდნენ თაგვებზე, ციყვებზე, პატარა ფრინველებზე, კურდღელზე და გამოიკვებავდნენ თავს. დღესდღეობით, სახლის პირობებში თუ იზრდება ჰასკი, მაგალითად კატასთან ან თუთიყურშთან ერთად, ის მომავალში არ დაიწყებს მათზე ნადირობას, მაგრამ, თუ ის იზრდება მარტო, კატის დანახვაზე აუცილებლად გაეკიდება მას მოკვლის მიზნით. ამიტომ ხშირია ხოლმე პრობლემები მეზობლებთან.